Obrazy przeszłości: Źródła

spotkanie z Martą Przybyło i Honzą Zamojskim
27.11.2025, g. 18:00
Wojewódzka Biblioteka Publiczna i Centrum Animacji Kultury
Prusa 3, 60-819 Poznań
prowadzący: Michał Sita
więcej informacji

W centrum naszej rozmowy znajdą się materiały odnoszące się do konkretnych realiów historycznych – archiwalia, ślady działalności określonego twórcy, dokumentalne zapisy związane z konkretnym wydarzeniem, miejscem czy sytuacją – słowem – źródła. W działaniach kuratorskich i wydawniczych oraz we własnej praktyce artystycznej, zarówno Marta Przybyło jak Honza Zamojski niejednokrotnie wchodzą z tego rodzaju obiektami w przeróżne relacje. Wraz ze zmieniającymi się strategiami, oscylującymi od pieczołowitego kolekcjonowania, przez podporządkowanie logice narracji, po swobodne interwencje w samą materię – zmienia się także status zasobów, z którymi pracują. Szczególnie interesujący jest moment, w którym strategia artystyczna lub redakcyjna sprawia, że źródła nabierają dopiero konkretnych właściwości, gdy są definiowane tak, by zmieścić się w określonych ramach.

W tym procesie ważną rolę grają książki – medium centralne zarówno w pracy Marty Przybyło jak i Honzy Zamojskiego. W działaniach Honzy książka potrafi rozlać się na otaczającą przestrzeń, wchłonąć ją i przekształcić zgodnie z własną konstrukcją. Podobny proces zachodzi, gdy redagowana przez niego publikacja uruchamia dialog z materiałami odwołującymi się do historycznych realiów. Książka może je zdominować, zredefiniować je i uporządkować zgodnie z własnymi potrzebami — ale może też sama ulec ich wpływowi, dopasowując się do ich charakteru. W trakcie pracy nad publikacją to, czym staną się archiwalia, jest obszarem negocjacji. Podobnie się dzieje w pracy Marty Przybyło – jednej z najbardziej wszechstronnych specjalistek w obszarze fotograficznych archiwów. Dzięki przekształceniom i zestawieniom jakich dokonuje na źródłach w kolejnych kontekstach, w jakich działa, skrajnie różne właściwości muzealnych zasobów lub prywatnych fotografii stają się uchwytne i wysuwają się na pierwszy plan.

Przyglądając się różnym narzędziom i strategiom pracy ze źródłami, zastanowimy się co szczególnego się dzieje, gdy uczestniczą one w obiegu sztuki w kontraście do obiegu muzealnego, archiwistycznego czy historycznego.

Marta Przybyło – historyczka sztuki, badaczka i kuratorka, absolwentka historii sztuki na Uniwersytecie Warszawskim, Warszawskiej Szkoły Fotografii oraz Gender Studies w Instytucie Badań Literackich PAN. Współtworzyła i kierowała Fundacją Archeologia Fotografii, w której kuratorowała wystawy, prowadziła projekty wydawnicze i archiwalne. Pracowała również w Centrum Archiwistyki Społecznej, gdzie odpowiadała za Dział Wsparcia Archiwów Społecznych, rozwijając programy animujące lokalne inicjatywy dokumentacyjne. Aktualnie związana jest z Działem Zbiorów CSW Zamku Ujazdowskiego w Warszawie. Kuratorka, redaktorka i projektantka szeregu książek fotograficznych, wspólnie z Anną Hornik współtworzy nieformalny kolektyw wydawniczy Syreny i Glonojady skoncentrowany na self publishingu. W swojej działalności koncentruje się na praktykach archiwizowania obrazu, pamięci, materialności fotografii oraz na społecznych aspektach pracy z archiwami. Tworzy autorskie publikacje oparte na kolażach archiwów prywatnych, jej książka „Zrosty” zdobyła grand prix w konkursie Fotograficzna Publikacja Roku 2020.

Honza Zamojski – artysta interdyscyplinarny łączący rysunek, instalację przestrzenną, projektowanie książek, działania redakcyjne i kuratorskie oraz praktykę wydawniczą. Po ukończeniu studiów na Wydziale Grafiki Akademii Sztuk Pięknych w Poznaniu (2002–2008) koncentrował się na eksperymentowaniu z medium książki oraz systemami wizualnymi, które odsłaniają złożone relacje między obrazem, słowem a strukturą wydawniczą. Prowadził wydawnictwa Morava (2010-2012) i Mundin (2013-2014). Realizował indywidualne wystawy m.in. w International Centre of Graphic Arts (MGLC) w Lublanie; w Zachęcie, Galerii Foksal, Galerii Futura w Pradze. Prowadził cykl wykładów „Jak to jest zrobione” m.in. w Centre Pompidou, MoMA Library NY, TypoTalks w Berlinie. Autor szeregu publikacji artystycznych towarzyszących i uzupełniających jego przestrzenne instalacje. Laureat tytuły Kulturysty Roku Programu III Polskiego Radia, nominowany do Paszportu Polityki. Mieszka i pracuje w Poznaniu.