Obrazy przeszłości | cykl spotkań
Kurator cyklu: Michał Sita
6.03.2025, godz. 18:00 – Perspektywa – spotkanie z Beatą Bartecką i Tomaszem Stempowskim
8.05.2025, godz. 18:30 – Wyobraźnia – spotkanie z Weroniką Gęsicką i Dorotą Łuczak
9.10.2025, godz. 18:00 – Dziedzictwo – spotkanie z Michałem Łuczakiem i Moniką Stobiecką
27.11.2025 godz. 18:00 – Źródła – spotkanie z Honzą Zamojskim i Martą Przybyło
Jakiego sensu nabierają fotograficzne archiwa Instytutu Pamięci Narodowej, gdy spojrzeć na nie jak na urzekające, hipnotyzujące obrazy? Do czego prowadzi artystyczna analiza dziewiętnastowiecznych encyklopedii, których wydawcy intencjonalnie umieszczali w tekście fałszywe hasła, by zabezpieczyć swoją publikację przed ewentualnym plagiatem? Jakie relacje z przeszłością buduje fotografia, gdy artystka angażuje ludzi do odgrywania rodzinnych anegdot, przekazywanych z pokolenia na pokolenie? W jaki sposób możemy rozumieć na dziedzictwo Śląska, gdy ponownie przyjrzymy się procesowi wydobycia węgla?
Zarówno humanistyka, jak i praktyki artystyczne wchodzące w dialog z przeszłością nie poszukują już jedynie faktów, a raczej znaczeń, sensów, nowych perspektyw, przewartościowania współczesności i obowiązujących norm. Starają się odpowiedzieć na pytanie: dlaczego decydujemy się opowiadać historię w ten określony sposób? Współczesna fotografia wnosi istotny wkład do podobnych refleksji na temat pamięci i jej performatywnych aspektów, pozwala skomentować metody tworzenia historii i społeczne praktyki upamiętniania.
Mimo podobnych założeń i celów, różnice metod i procedur jednak nie znikają. Czym więc charakteryzuje się badanie przeszłości za pomocą fotografii i jakiego rodzaju wiedzę generuje? W jaki sposób artystyczne komentarze na temat przeszłości wymykają się akademickiej metodzie, kiedy osuwają się w czystą fantazję, a kiedy pozwalają przesunąć dyskusję na nowe tory, odkryć aspekty przeszłych rzeczywistości dotąd trudne nazwania? Mówiąc krótko – na czym polega specyfika fotograficznych badań przeszłości?
Cykl czterech spotkań będzie okazją do skonfrontowania perspektyw – tej charakterystycznej dla współczesnej fotografii i tej osadzonej w akademickich i naukowych praktykach. Za każdym razem dyskusja będzie toczyła się wokół problemu związanego z tworzeniem obrazów przeszłości, kluczowego zarówno w pracy artystycznej, jak i badawczej. Beata Bartecka i Tomasz Stempowski porozmawiają o pozycji, z jakiej podchodzą do pracy z archiwami. Weronika Gęsicka i Dorota Łuczak zastanowią się nad wyobraźnią, która pozwala zidentyfikować historie mające potencjał wpływania na nasz dzisiejszy ogląd świata. Michał Łuczak i Monika Stobiecka dyskutować będą o krytycznych analizach dziedzictwa, z kolei Honza Zamojski i Marta Przybyło zastanowią się nad procesem archiwizowania historycznych fotografii.
Michał Sita – fotograf, kurator. Absolwent ITF w Opawie i antropologii na UAM w Poznaniu, gdzie pracuje nad doktoratem dotyczącym społecznych sposobów używania przeszłości we współczesnej Polsce. Interesuje się obszarem społecznej pamięci oraz badawczymi strategiami fotografii. Kurator m.in. interdyscyplinarnej analizy międzywojennych zdjęć zoologicznych Wiesława Rakowskiego, kurator i producent szeregu wystaw (w tym m.in. Małgorzaty Lebdy i Rafała Siderskiego, Mayumi Suzuki, Jana Kurka, Martina Parra i Rimaldasa Vikšraitisa, Sputnik Photos) oraz wydarzeń i festiwali związanych z publikacjami fotograficznymi. Współautor „Củ Chi Tunnels Restoration Report” (Fotograficzna Publikacja Roku 2020) – książki odnoszącej się do działalności polsko-wietnamskiej misji konserwacji zabytków. Autor „Historii Polski” vol. 1 i 2 – publikacji komentujących badania antropologiczne realizowane w Murowanej Goślinie pośród wolontariuszy wystawiających wielkoskalowe widowisko historyczne. Autor tekstów o fotografii. Wykładowca na Uniwersytecie Artystycznym im. Magdaleny Abakanowicz w Poznaniu.
